Stichting SOMI dient officieel collectieve rechtszaak in tegen Meta in Denemarken

Rotterdam (Nederland) en Kopenhagen (Denemarken) – 1 april 2026 – De non-profitorganisatie Stichting Onderzoek Marktinformatie (SOMI) heeft bij de rechtbank van Kopenhagen officieel een collectieve rechtszaak aangespannen tegen Meta, de eigenaar van Facebook en Instagram. SOMI vertegenwoordigt minderjarigen en hun ouders in Denemarken wiens rechten zijn geschonden en die psychische schade hebben opgelopen door het gebruik van Facebook en Instagram.

Apr Wed 01 2026

De rechtszaak volgt op een formele waarschuwingsbrief die op 29 september 2025 naar Meta is gestuurd. Volgens SOMI heeft Meta niet op deze brief gereageerd.

In de vordering stelt SOMI dat Facebook en Instagram opzettelijk zijn ontworpen om verslavend te zijn. De stichting voert aan dat Meta systematisch misbruik heeft gemaakt van de psychologische kwetsbaarheden van kinderen en adolescenten om de gebruikersbetrokkenheid te maximaliseren, persoonlijke gegevens te verzamelen en inkomsten uit advertenties te verhogen. In de rechtszaak wordt verder aangevoerd dat Meta geen effectieve leeftijdscontroles heeft ingevoerd, waardoor minderjarigen vrijwel onbeperkt toegang hebben tot de platforms. Als gevolg hiervan zijn kinderen volgens SOMI opzettelijk blootgesteld aan verslavende platformfuncties en schadelijke inhoud zonder afdoende bescherming.

SOMI stelt verder dat Meta zich al geruime tijd bewust is van de schade die met zijn platforms gepaard gaat. Zowel intern onderzoek als waarschuwingen van medewerkers, klokkenluiders, deskundigen, wetgevers en andere belanghebbenden hebben herhaaldelijk gewezen op de risico’s voor minderjarige gebruikers. Volgens de aanklacht bleek uit interne studies dat bepaalde ontwerpwijzigingen de schade aanzienlijk zouden kunnen verminderen. SOMI beweert echter dat Meta ervoor koos dergelijke wijzigingen niet door te voeren, omdat dit de gebruikersbetrokkenheid en daarmee de advertentie-inkomsten zou kunnen verminderen.

De rechtszaak benadrukt ook de bredere maatschappelijke impact van deze platformontwerpen. Functies zoals algoritmische aanbevelingssystemen, oneindig scrollen, sociale vergelijkingsmechanismen, triggers voor ‘fear-of-missing-out’ (FOMO) en schoonheidsfilters worden in verband gebracht met toenemende niveaus van depressie, angst, slaapstoornissen, ontevredenheid over het lichaam, eetstoornissen en afnemende schoolprestaties onder jonge gebruikers.

Volgens de vordering vormen deze praktijken schendingen van verschillende Europese en Deense wetten, waaronder de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Wet op Digitale Diensten (DSA) en de AI-wet. SOMI heeft ook rechtszaken tegen Meta aangespannen in Nederland, België en Duitsland.

Vorderingen

Met deze rechtszaak verzoekt SOMI de rechtbank vast te stellen dat Meta de toepasselijke Europese en Deense wetgeving heeft geschonden. De stichting vraagt ook dat Meta schadelijke ontwerpkenmerken van de platforms wijzigt of verwijdert.

SOMI wil bovendien dat Meta een doeltreffende leeftijdsverificatie invoert. In Denemarken zou dit gebeuren via MitID. Zo wordt voorkomen dat minderjarigen toegang krijgen tot de platforms zonder passende bescherming.

Daarnaast verzoekt de stichting dat Meta stopt met het op de markt brengen en monetariseren van diensten die gebaseerd zijn op gegevens van kinderen. Ook eist SOMI een schadevergoeding van 25.000 DKK voor elke getroffen minderjarige. Deze vergoeding is bedoeld voor de psychologische en sociale schade die zij hebben geleden.

Verder vraagt SOMI dat Meta deelnemers aan de collectieve rechtszaak toegang geeft tot de gegevens die zij hebben verstrekt of die tijdens hun gebruik van Facebook en Instagram zijn gegenereerd. Deze toegang geeft de deelnemers meer controle. Ook biedt het een duidelijk beeld van hoe de platforms hen beïnvloeden en zorgt het voor meer transparantie over de werking van de platforms.

Registratie voor de rechtszaak

Personen die aan de rechtszaak willen deelnemen, kunnen zich registreren via Metaclaim.dk. Er geldt een registratievergoeding van 800 DKK, overeenkomstig de Deense wet op collectieve rechtsvorderingen (Wet nr. 406 van 25 april 2023, gruppesøgsmålloven). Deze vergoeding draagt bij aan het dekken van een deel van de proceskosten en ondersteunt SOMI’s belangenbehartigingsactiviteiten in Europa, in overeenstemming met haar statutaire doelstellingen als non-profitorganisatie.

Personen komen in aanmerking om deel te nemen aan de rechtszaak als zij Facebook of Instagram hebben gebruikt terwijl zij in Denemarken woonden en op enig moment na 28 februari 2023 jonger waren dan 18 jaar. Deelname is nog steeds mogelijk voor personen die inmiddels de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt. Ouders of wettelijke voogden kunnen zich ook registreren namens kinderen die na 28 februari 2023 Facebook of Instagram hebben gebruikt.

Juridische vertegenwoordiging

SOMI wordt in deze rechtszaak vertegenwoordigd door het advocatenkantoor Lassen Ricard.

Over SOMI

De Stichting Onderzoek Marktinformatie (SOMI) is een non-profitorganisatie die is opgericht om kwesties van maatschappelijk belang te identificeren en te beïnvloeden.

SOMI is een erkende claimstichting op het gebied van privacy en gegevensautonomie. Het zet zich onder meer in voor de bescherming van de grondrechten van consumenten die gebruik maken van verschillende online diensten.

Via de app geeft SOMI mensen zeggenschap over hun persoonsgegevens: “All your data. All yours.” De organisatie brengt misstanden aan het licht, informeert het publiek en ondersteunt slachtoffers, onder andere door collectieve acties, gerechtelijke bevelen en het afdwingen van schadevergoedingsclaims.

SOMI onderzoekt momenteel wetsovertredingen door talrijke digitale dienstverleners en sociale mediaplatforms.

De SOMI-app helpt consumenten ook bij het uitoefenen van hun individuele AVG-rechten door hun persoonsgegevens op te vragen bij online platforms.

De app is te downloaden in zowel de App Store als Google Play.