news post
left arrow

Banken en hypotheekrente (II)

calender Jun Fri 28 2024

Banken en hypotheekrente (II)

Aan de vooravond van de grote financiële crisis staat Nederland er goed voor, zoconcludeert de Nederlandsche Bank (‘DNB’) in haar Jaarverslag over 2008. Juistomdat de economische groei zo sterk was kon 2008 nog afgesloten worden meteen groei van 2%. DNB spreekt echter haar verbazing en verontrusting uit over het gegeven dat de groeiramingen voor het jaar daarop in razend tempo neerwaartsworden bijgesteld.

Voor 2009 voorziet het Centraal Planbureau (‘CPB’) aan het einde van 2008 eenkrimp van 3,5%. Een economische krimp van die omvang was sinds 1931 nietmeer voorgekomen. Ook de neerwaarts bijgestelde verwachtingen verontrustenDNB. Voor dat jaar voorziet het CPB stagnatie, maar met risico’s in neerwaartse risico’s.

In haar jaarverslag over 2008 legt DNB een groot pessimisme aan de dag voorde nabije toekomst. Ze deelt niet de opvatting van andere instituties, zoals hetCPB, dat in 2010 alweer de eerste tekenen van herstel zichtbaar zullen worden.DNB vraagt zich af hoe realistisch dat voorzichtig optimisme is.

In de visie van DNB voldoet het voorspelinstrumentarium niet onder de huidigeomstandigheden. Dat is toegesneden op omstandigheden dat de financiëlesector in staat is om de vraag uit de reële economie te accommoderen. Dat wasallesbehalve het geval in 2008.

Recessies in combinatie met financiële crises hebben de onhebbelijkheid lang teduren. Cruciaal is verder hoe de woningmarkt zich gaat ontwikkelen. Ook daar isDNB niet optimistisch over. Het kan wel enkele jaren duren voordat die op eendieptepunt is beland, aldus DNB in haar jaarverslag.

Nederlandse banken werden hard geraakt door de crisis die zich schoksgewijsdoor de wereld verplaatste. Er vonden ongekende afwaarderingen plaats en voor sommige banken dreigde de korte en lange termijnfinanciering in gevaar tekomen waardoor een liquiditeitsrisico groeide.

Door de grote afwaarderingen op vooral Amerikaanse hypotheekportefeuillesgroeide bovendien een solvabiliteitsrisico. In 2008 schreven de groteNederlandse banken een bedrag van € 39 miljard af. Dat solvabiliteitsrisico zoualleen maar gaan toenemen naarmate de financiële crisis meer vat ging krijgenop de reële economie.

De wankele basis noopte DNB om in samenwerking met het ministerie vanfinanciën handelend op te treden. Dat mondde in oktober 2008 uit in hetnationaliseren van Fortis Groep, waartoe ook ABN Amro behoorde, voor eenbedrag van ruim € 16 miljard. Verder kwam er staatssteun voor ING, SNS Real en Aegon.

Het was Nederland echter niet toegestaan om op eigen houtje staatssteun teverlenen. Daar moest Brussel tostemming voor verlenen. In die dagen wasmevrouw Kroes als eurocommissaris de persoon om daar toestemming voor tegeven. Een van haar voorwaarden was dat ING af zou zien van prijsleiderschap.Dat betekende dat deze bank zijn hypotheken niet goedkoper mocht aanbiedendan de concurrentie die geen steun genoot.

In feite bood de Europese Commissie het prijsleiderschap aan aan Rabobank, omdat de Commissie ook besliste dat ABN Amro zich aan dit verbod moest houden. 

Rabobank toonde zich destijds warm voorstander van deze maatregel. Omdat demarkt voor hypotheken in Nederland gedomineerd werd door de driegrootbanken, kon Rabobank in dit opzicht de toon zetten en de tarieven bepalen.